Skip to main content

मेरो हरेक कृयाकलापमा नेपालीपन झल्किन्न भने,नेपाल मेरो देश कसरी भयो?



मेरो हरेक कृयाकलापमा नेपालीपन झल्किन्न भने,
नेपाल मेरो देश कसरी भयो?
कारण बिभिन्न होलान्, बाध्यता अनगिन्ति हुन
सक्छन, स्वार्थ हजार होलान् अनि मान्छे को तुलनिय
स्वभावले हजार
प्रतिस्पर्धी चाहना उब्जाएका होलान् जस्ले मलाई
मेरो वास्तविक् पहिचान बाट टाढा टाढा राख्न
बिशाल दिवार झै खडा उभिएर रोकेको अचानक महसुस
गराउछ! एस्तो महसुस हुनु कति ठीक वा कति बेठिक;
अन्तहिन तर्क होलान्, फेरी पनि एस्तो महसुस हुनु
मात्र पनि त हरेक तर्कको जबाफ हो!
जानि नजानि मैले गाली गरें देश लाई, मेरो देश किन
ऊन्नतिको सिखर मा पुग्न सकेन,
सगरमाथा को चुचुरो चुम्न सकेन
सम्मुन्नतिको ऊचाइमा!तर थाहा पाये यी सबै मह्सुस
गराउने त फेरी पनि तुलना नै कारक रहेछ! अनी अझ पर
सोचे र महसुस भयो मैले त म भएर तुलना गरेकै होइन
रहेछु!मसँग को पराइत्व भाब ले म सँग नै तुलना गर्दै
अनि मलाई नै गिज्याउदै गरेको महसुस गरे र आँफैलाई
धिक्कारे; म आफुलाई नै मेरो दृष्टि बाट हेर्न सक्दिन
भने मेरो देश लाई मेरो रआफनत्व को दृष्टि बाट
कसरि हेर्ने होला र हेरी रहेको हुला? अनी फेरी देशले
यो दिएन, त्यो दिएन भनेर अशन्तुस्टि भाब छरपस्ट
पारेर देश लाइ सराप्नु, धिक्कार्नु को अर्थ
कसरी फेला पर्ला!
रुप जस्तो सुकै
भएपनी देश प्रतिको आक्रोस को महत्वपूर्ण
हिस्सा पराइत्व को नजर बाट आफुलाई हेर्ने कारण ले
ओगटेको यथार्थ महसुस गर्न थाले!
हुम्ला जुम्ला वा तेस्तै बिकट र अती अभाब
मा नारकिय जिबन जिउदै
गरेका नेपाली हरुका तेती धेरै गुनाशा छैनन देश
प्रति जहाँ दुनियाँ का भन्ने गरिएका सम्पन्न, सभ्य
समाज का आवश्यकता र चाहना हरुका छेऊ पुग्न सकोस!
किन भने उनका चाहना र इक्षा हरु उन्कै आवश्यकता र
भोगाइ का उपज हुन! बिदेशी गन्ध छैन
तिनका चाहना हरुमा, बिदेशी रङ छैन तिनका रगतमा,
न त स्वार्थ, न त प्रतिस्पर्धा नै जो बिदेशी मलले
हलक्क बढाएको होस्! आफ्नु पनको आँखाले तिनी जे
देख्छन, तेही चाहना र स्वार्थ नै
तिनका भावमा ब्यत्त हुन्छन! तिनी आफ्नु १६ औ
शताब्दिका अबश्यक्ता लाइ २१
सौ शताब्दिको नजरले हेर्दैनन् वा हेर्न जान्दैनन् र
सोही अनुरुप उनका गुनाशा हरु पनि २१
सौ शताब्दी का छैनन! होइनन!
अर्को कुरा; नेपालको उन्नती गर्न नेपाली भएर
ऊन्नतिको सुरु गर्नु पर्छ! तुलना उन्नतिलो सँग गर्ने
अनि सुरुवात आँफैले टेकेको ठाउँ बाट नगर्ने हो भने
कहिले उन्नतिको उचाइ चढिन्न! हामी सँगै
उन्नतिको दौड थालेका जापान र चिन लाइ हेरौ! आफु
भन्दा अघि लागेका हरुको नक्कल गर्न खोजेको भए,
उन्नती हासिल गरेका हरुको आँखा बाट हेरेर आफ्नु
उन्नती सुरु गरेको भये लगभग् ६० बर्ष
अघि हामी बराबर रहेका जापान र चिन आज
संसारको दौड उछिन्ने पंती मा हुने थिएनन! जापान
आज प्रबिधी को चारमोत्कर्शमा छ भने चिन
का आधा जनसंख्या बिदेश निर्यात मा तल्लिन छन!
गाउका दुर दराजमा बस्ने चाइनिज जनता ऊच्च
कोटिको घरेलु उत्पादन निर्यात गर्छन् र डलर
भित्र्याउछन! संसारको अर्थतन्त्र मा भुकम्प ल्याउन
सक्ने खुबी बिकाशित् गरेका छन् चाइनिज हरुले हाम्रै
बारीको कान्ला मुनी! ६० बर्ष अघि एकै दिन
हामी सँगै उडान सुरु गरेको थाइ एयर्लाइन्स आज संसार
भर लगभग २०० जहाज लिएर उडी रहेको छ, हामी सधैं
एउटा दुइटा जहाज को कमिसन गन्दै कुकुरले
हाडको टुक्रोमा लुछा चुडी गरेझै फुर्सद पायेका छैनौ!
भुटानले समेत् बिद्युत उत्पादन गरेर आफ्नु अर्थ तन्त्र
मज्बुत बनाइ रहदा हामी भने २% भन्दा कम् उत्पादन
को हालत मा औसिको रात झै रात गुजार्न वाध्य छौ;
बेच्ने कुरा भो नगरौ! बारीमा आलु नऊमार्ने
अनि बजारमा मेरो बारीमा फल्ने आलुको मोल धेरै आउछ
भन्नुको केही तुक छैन!
अन्तमा, नेता, बुद्दीजिबी अनि आम् जनता ले
उन्नतिको सुचना आफुले भ्याये जति राख्ने तर
सफलता प्राप्ति को सुरुवात उन्नती गरिसकेका हरु
नभएर आफ्नु सन्दर्भ बाट सुरु गर्ने हो भने
हाम्रो बिकासको गतिले पक्कै अघिल्लो गियर
समाउछ, बिकाशित् हरुको नजर बाट बिकास खोज्न
थालियो भने गाई गोरु लाइ स्याउला कात्न बनमा रुख
चढेको गोठालो ले मोबाईल फोन बाट आमालाई
खाजा ल्याइ दिने सुचना छोडे जस्तो खालको बिकास
भन्दा फरक हामीले प्राप्त गर्ने उन्नती हुने छैन!
मेरो हरेक कृयाकलापमा नेपालीपन झल्किन्न भने,
नेपाल मेरो देश कसरी भयो? जब म नेपाली ठहरिन
लाएक नै छैन भने मैले बक्ने फुस्रो राष्ट्रियता को के नै
मोल भयो?

Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

यति भन्न आएको म।

मान्छेले आफू हुर्किंदै जाँदा भोगेका उतारचढावलाई बिर्सन खोजे पनि सक्दैन। सम्झनाले नै मानिसलाई बढी पिरोल्छ। विशेषगरी जुन समाज र भूगोलमा ऊ जन्मियो र हुर्कियो, त्यसको प्रभाव उमेरले करिब पचास वर्ष पुग्दा गहिरो महसुस हुन्छ। यो कसैलाई पाँच वर्ष अगाडि वा पछि पनि सुरु हुन सक्छ। जवान अवस्थामा करिब २५–३० वर्षसम्म, समान्यतय  भविष्यको चिन्तामा पिरोलिन्छ। त्यसपछिका १०–१५ वर्ष उसलाई समाजिक दबाबले बरालिदिन्छ। यो बरालिनु भनेको  जसरी खोला आफैंले बाटो बनाउँदै बग्छ, त्यस्तै हो। जीवनमा अनेक अनुभव मिसिन्छन् , जस्तै खोला बग्दा साना–ठूला खोल्साका पानी मिसिन्छन्। युवा अस्थामा मानिस अलि आवेगसहित बग्छ, तर नयाँ पुस्ता उदाउँदै जाँदा उसको गति स्थिर हुन्छ, आवाज पनि मन्द हुन्छ। खोला जस्तै मानिस जन्मथलोबाट टाढा पुग्छ, तर अझै नजिकै छु भन्ने भ्रममा बाँधिन्छ। जब उमेर ५०–५५ पुग्छ, उसले जीवनभर बेवास्ता गरेका प्रश्नहरूसँग आफैं सामना गर्नुपर्छ। यस उमेरमा मानिस बाल्य र किशोर अवस्थाका सम्झनामा डुब्छ। पुराना साथी भेट्दा अपार खुसी हुन्छ। बिर्सन खोजेका कुरा अझ गहिरो रूपमा मनमा बस्छन्। पुराना कुरामा रमाउनु, गफ गर्नु, यो उ...
Post a Comment
Read more

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ नेपाल अहिले तीव्र पूर्वाधार विकासको चरणमा प्रवेश गरेको छ। देशभरि राजमार्ग विस्तार, सुरुङ मार्ग निर्माण, जलविद्युत् आयोजना, र ठूला बाँधहरू निर्माण भइरहेका छन्। नागढुंगा–नौबिसे सुरुङदेखि लिएर विभिन्न हाइड्रोपावरका हेडरेस टनेलहरू, पहाडी सडक विस्तार, र नदी नियन्त्रणका कामहरूले विकासको नयाँ गति देखाइरहेका छन्। यति मात्र होइन, नेपालका विश्वविद्यालयहरूमा Engineering Geology जस्तो विशिष्ट विषयको अध्ययनसमेत सुरु भइसकेको छ, जसले भूगर्भ र इन्जिनियरिङबीचको सम्बन्धलाई शैक्षिक रूपमा मजबुत बनाउने प्रयास गरेको छ। तर यति सकारात्मक प्रगति हुँदाहुँदै पनि एउटा मूल प्रश्न अझै उस्तै छ, भूगर्भविद्हरू किन अझै परियोजनाको नेतृत्वमा देखिँदैनन्? नेपालको भौगोलिक बनावट विश्वमै सबैभन्दा जटिलमध्ये एक मानिन्छ। हिमालय क्षेत्रको सक्रिय टेक्टोनिक गतिविधि, कमजोर चट्टान संरचना, उच्च वर्षा, र तीव्र ढलानले यहाँको भूगर्भलाई अत्यन्त संवेदनशील बनाएको छ। यही कारणले गर्दा यहाँका इन्जिनियरिङ परियोजनाहरू केवल डिजाइनको विषय मात्र होइन, भूगर्भीय जोखिमसँग प्रत्यक्ष जुध्ने प...
Post a Comment
Read more

Slope Stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?

Slope stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?  हामो देश नेपालका पहाडहरू सुन्दर छन्, तर त्यही सुन्दरता हाम्रो पूर्वाधारका निर्माणका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती पनि हो। भिराला जमिन, कमजोर भू–संरचना, अत्यधिक वर्षा र अव्यवस्थित मानवीय हस्तक्षेपका कारण नेपालमा पहिरो, माटो कटान र सडक अवरोध हरेक वर्ष दोहोरिने समस्या बनेको छ। सडक निर्माणसँगै हुने कटान, blasting र अनियन्त्रित cut-and-fill ले प्राकृतिक सन्तुलन बिगार्दा, धेरै सडक केही वर्षमै जोखिममा पर्छन्। यसले जनधनको क्षतिसँगै विकासको गति पनि अवरुद्ध बनाइरहेको छ। यी समस्याको समाधानका रूपमा हामीले दशकौँदेखि कङ्क्रिट, ग्याबियन र रिटेनिङ वालमा भर पर्यौ। तत्काल देखिने यस्ता संरचनाले केही हदसम्म राहत दिए पनि, दीर्घकालमा उच्च लागत, बारम्बार मर्मत र वातावरणीय असरका कारण ती सधैँ प्रभावकारी साबित भएका छैनन्। यही सीमितताबाट जन्मिएको वैकल्पिक सोच हो Bio-engineering। Bio-engineering भन्नाले जीवित वनस्पतिलाई वैज्ञानिक ढंगले प्रयोग गरी ढलान र माटोलाई स्थिर बनाउने विधि बुझिन्छ। यो कुनै “सजावटी” उपाय होइन, न त civil engineering को प्रतिस्थापन नै हो। बरु, ...
Post a Comment
Read more