फरक पाना| Zircon Creations

Posts

विश्व शान्ति र मानव कल्याणका लागि 'वसुधैव कुटुम्बकम्' को आधुनिक सान्दर्भिकता

विश्व शान्ति र मानव कल्याणका लागि प्रविधिको नयाँ दिशा: 'वसुधैव कुटुम्बकम्' को आधुनिक सान्दर्भिकता आजको २१औं शताब्दीमा मानव सभ्यता इतिहासकै सबसे बढी चेतनामूलक र प्राविधिक रूपमा सम्पन्न युगमा आइपुगेको छ। तर, विडम्बना के छ भने, जति-जति प्रविधिको विकास हुँदै गइरहेको छ, त्यति नै विश्वमा असुरक्षा, अविश्वास र युद्धको छाया पनि गहिरिँदै गएको छ। एकातिर आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र अत्याधुनिक विज्ञानले असम्भव कुरालाई सम्भव तुल्याउँदै लगेका छन् भने, अर्कोतिर साइबर टेररिज्म, घातक हतियारहरूको होडबाजी र आणविक प्रविधिको दुरुपयोगले सिङ्गो मानव जातिकै अस्तित्वमाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको छ। यस्तो जटिल वैश्विक परिस्थितिमा पूर्वीय दर्शनको शाश्वत नारा 'वसुधैव कुटुम्बकम्' को मर्मलाई आत्मसात् गर्नु आजको अनिवार्य आवश्यकता बनेको छ। शक्ति प्रदर्शनको होड र मानवतामाथिको संकट: आज विश्वका शक्तिशाली मुलुकहरू राष्ट्रिय सुरक्षा र शक्तिको सन्तुलन मिलाउने नाममा विनाशकारी हतियारहरूको खरिद-बिक्री र अनुसन्धानमा अरबौं डलर खर्च गरिरहेका छन्। साइबर हमला र प्रविधिको हतियारकरणले गर्दा संसा...

हामी शून्यमा शून्य सरि हराउँदै जानेछौँ!

हामी शून्यमा शून्य सरि हराउँदै जानेछौँ! तर त्यो हराउनु कुनै एकैचोटिको घटना होइन, यो त दिनदिनै बिस्तारै हुँदै जाने प्रक्रिया हो, जसरी घामले छायाँ छोट्याउँछ, जसरी पानीले ढुंगा घिसार्दै लैजान्छ। बिहान उठ्दा हामी उही हुँदैनौँ जो हिजो सुत्दा थियौँ, केही सपना छुटेका हुन्छन्, केही आशा भाँचिएका, र केही नयाँ डरहरू थपिएका। हामी बाँचिरहेका हुन्छौँ, तर बिस्तारै घटिरहेका पनि हुन्छौँ। सहरका भीडहरूमा हिड्दा, हजारौँ अनुहारबीच आफ्नो अनुहार छुट्ट्याउन गाह्रो हुन्छ। सबैलाई केही न केही बन्ने हतार छ, तर कसैलाई आफू को हो भन्ने फुर्सद छैन। यहाँ मानिसहरू जिन्दगी बाँचिरहेका छैनन्, उनीहरू जिन्दगी धानिरहेका छन्। हामीले बनाएका सम्बन्धहरू पनि कति अस्थायी हुन्छन् कसैसँग वर्षौँको साथ, अनि एकदिन एक सानो गलतफहमीले सबै चुपचाप टुट्छ। न आवाज हुन्छ, न कुनै अन्तिम शब्द, बस सम्झनाहरूको एउटा थाक बाँकी रहन्छ। घरहरू ठूला हुँदै जान्छन्, तर मनहरू साँघुरा। मोबाइलमा हजारौँ नम्बर हुन्छन्, तर आपत पर्दा फोन गर्ने एक जना पनि हुँदैन। हामी जोडिएका छौँ नेटवर्कमा, तर टाढिँदै गएका छौँ भावनामा। बाबुआमाका सपना बोकेर हामी आफ्नै सपना हराउँछौँ,...

कसैलाई एक क्षणले नाप्न सकिँदैन, समयले मात्र उसको वास्तविकता देखाउँछ

मानव जीवनको सबैभन्दा सुन्दर र अद्भुत पक्ष भनेको यसको अद्वितीयता हो। यो सृष्टिमा जन्मिने हरेक व्यक्ति आफ्नै स्वरूप, सोच, अनुभूति र सम्भावनासहित आउँछ। प्रकृतिले कहिल्यै एउटै ढाँचामा दुईवटा जीव निर्माण गरेको छैन न त अनुहार उस्तै, न त मनको गहिराइ। हरेक मानिस एक छुट्टै कथा हो, एक अद्वितीय सिर्जना। तर विडम्बना के छ भने, यही अद्वितीयता बोकेर जन्मिएका हामीमध्ये धेरैजसो आफ्नो जीवन अरूजस्तै बन्ने प्रयासमै बिताइरहेका हुन्छौं। समाजले बनाएका मापदण्डहरू सफलताको परिभाषा, सुन्दरताको मानक, जीवन जिउने तरिका , यी सबैले व्यक्तिलाई एउटा साँघुरो घेराभित्र सीमित गरिदिन्छ। बाल्यकालदेखि नै हामीलाई सिकाइन्छ, “फलानो जस्तै बन”, “उसले जस्तो गर”, “त्यसरी नै सफल हुन्छ।” यो सिकाइले हामीलाई प्रेरणा दिनुको सट्टा कहिलेकाहीँ हाम्रो मौलिकतालाई दबाउने काम गर्छ। हामी आफ्नो भित्री आवाज सुन्नेभन्दा बाहिरी आवाजलाई बढी महत्व दिन थाल्छौं। आजको डिजिटल युगमा यो समस्या झन् गहिरिएको छ। सामाजिक सञ्जालहरूमा देखिने ‘परफेक्ट’ जीवन, चम्किला तस्बिरहरू, बनावटी सफलताका कथाहरू यी सबैले मानिसलाई आफूलाई अरूसँग तुलना गर्न बाध्य बनाउँछन्। हामी अ...

छिटो मान्छे, ढिलो बिकास

पहिला मान्छेले गाउँ छोडे, आशा बोकेर शहरतिर दौडिए, सपना ठूलो थियो, तर बाटो कहिल्यै सजिलो थिएन। अहिले बाटो फेरिएको छ, बिकास आफैँ गाउँ पसेको छ तर बाटोमा भेटिने मान्छे हराइसके, घर छन्, तर आँगन रित्तो छ। मान्छे छिटो हिँड्यो, बिकास ढिलो आयो बीचको त्यो समयमै सम्बन्धहरू छुटे, माटोसँगको नाता कमजोर भयो। अब प्रश्न त्यही छ के ती फर्किएलान्? के बिकासले तिनीहरूलाई बोलाउन सक्ला? सायद फर्किन्छन् यदि गाउँले केवल सडक र भवन होइन, मन, अवसर र भविष्य पनि दिन सक्यो भने। किनकि मान्छे केवल बस्न ठाउँ खोज्दैन, उसले खोज्छ आफ्नोपन, सम्भावना, र सम्मान। - सुदर्शन 11/04/2026

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ नेपाल अहिले तीव्र पूर्वाधार विकासको चरणमा प्रवेश गरेको छ। देशभरि राजमार्ग विस्तार, सुरुङ मार्ग निर्माण, जलविद्युत् आयोजना, र ठूला बाँधहरू निर्माण भइरहेका छन्। नागढुंगा–नौबिसे सुरुङदेखि लिएर विभिन्न हाइड्रोपावरका हेडरेस टनेलहरू, पहाडी सडक विस्तार, र नदी नियन्त्रणका कामहरूले विकासको नयाँ गति देखाइरहेका छन्। यति मात्र होइन, नेपालका विश्वविद्यालयहरूमा Engineering Geology जस्तो विशिष्ट विषयको अध्ययनसमेत सुरु भइसकेको छ, जसले भूगर्भ र इन्जिनियरिङबीचको सम्बन्धलाई शैक्षिक रूपमा मजबुत बनाउने प्रयास गरेको छ। तर यति सकारात्मक प्रगति हुँदाहुँदै पनि एउटा मूल प्रश्न अझै उस्तै छ, भूगर्भविद्हरू किन अझै परियोजनाको नेतृत्वमा देखिँदैनन्? नेपालको भौगोलिक बनावट विश्वमै सबैभन्दा जटिलमध्ये एक मानिन्छ। हिमालय क्षेत्रको सक्रिय टेक्टोनिक गतिविधि, कमजोर चट्टान संरचना, उच्च वर्षा, र तीव्र ढलानले यहाँको भूगर्भलाई अत्यन्त संवेदनशील बनाएको छ। यही कारणले गर्दा यहाँका इन्जिनियरिङ परियोजनाहरू केवल डिजाइनको विषय मात्र होइन, भूगर्भीय जोखिमसँग प्रत्यक्ष जुध्ने प...

Geological Conditions Influencing Dam Foundations and Stability

Geological Conditions Influencing Dam Foundations and Stability The safety and durability of a dam largely depend on the geological structure of the foundation on which it is built. Different rock formations, faults, folds, and joints can significantly affect water seepage, stability, and long-term performance. The diagrams (a–f) illustrate various geological scenarios commonly encountered in dam engineering. 1. Rocks Dipping Downstream with an Upstream-Dipping Fault (a) In this case, rock layers slope in the same direction as water flow (downstream), while a fault dips upstream. This condition can be relatively stable because the fault resists sliding toward the downstream side. However, the fault zone may act as a pathway for water seepage, requiring proper sealing and grouting. 2. Upstream-Dipping Soft Sedimentary Layers with Downstream-Dipping Fault (b) This is a more critical situation. Soft sedimentary layers dipping upstream may weaken under water pressure. Additionally, a fault...