जब जीवनको अन्तिम सत्य नजिकबाट देखिन्छ, मन एकछिन रोकिन्छ, र त्यहीँबाट सुरु हुन्छ आध्यात्मिक चेत। पहिले जस्तो रहेन संसार, सबै कुरा छ—तर केही छैनजस्तो। घर छन्, सहर छन्, सुविधा छन्, तर मनभित्र खालीपन बढ्दैछ। मान्छेले बनाएका चीजहरू, ठूला भवन, नयाँ प्रविधि, सबै छन्, तर विश्वास घट्दैछ, रुचि हराउँदैछ, मन कतै टिक्दैनl आजको विश्व हेर्दा, कतै युद्ध, कतै तनाव, कतै असन्तुष्टि, कतै डर, मान्छे बाहिर जित्दैछ, तर भित्र हार्दैछ। यही अवस्थामा ऊ आफैँलाई सोध्न थाल्छ! "म के खोज्दैछु?" "के यही नै जीवन हो?" जब उत्तर भेटिँदैन, ऊ बिस्तारै फर्किन्छ भित्र, शान्ति खोज्न, अर्थ खोज्न। सायद यही कारण हो आज संसार बदलिँदैछ, मान्छे धर्म होइन, साँचो अनुभव खोज्दैछ। जब बाहिरको भरोसा टुट्छ, त्यसैबेला भित्रको ढोका खुल्छ, र त्यहीँबाट नयाँ चेत जन्मिन्छ। यसरी हेर्दा, आजको यो अन्योलपूर्ण संसार पनि एक यात्रा हो! बाहिरबाट भित्रतिर जाने। र सायद, हामी सबै बिस्तारै आध्यात्मिक हुँदैछौं। - सुदर्शन
AI को दुरुपयोग र विश्वासको संकट: नेपालजस्तो देशका लागि उदीयमान चुनौती डिजिटल प्रविधिको तीव्र विस्तारसँगै कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) ले मानव जीवनमा अभूतपूर्व परिवर्तन ल्याएको छ। तर यसको दुरुपयोगले विश्वभरि “विश्वास संकट” (crisis of trust) निम्त्याउँदैछ। विकसित देशहरूमा समेत यसको प्रभाव गहिरिँदै जाँदा, नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशका लागि यो चुनौती अझ संवेदनशील र जटिल बन्ने संकेत देखिन्छ। १. नेपालमा AI दुरुपयोग: किन जोखिम बढी छ? नेपालको सामाजिक, प्राविधिक र शैक्षिक संरचना हेर्दा AI दुरुपयोगको असर विशेष रूपमा गम्भीर हुन सक्छ: (क) डिजिटल साक्षरता कमजोर नेपालमा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग तीव्र रूपमा बढेको छ, तर डिजिटल साक्षरता त्यही अनुपातमा बढेको छैन। धेरै प्रयोगकर्ताले सामग्रीको स्रोत जाँच गर्दैनन् फोटो वा भिडियो देख्दैमा “सत्य” मान्ने प्रवृत्ति छ यसले deepfake वा AI-generated सामग्रीलाई सजिलै विश्वास गर्ने वातावरण बनाउँछ। (ख) सामाजिक सञ्जालमा उच्च निर्भरता नेपालमा Facebook, TikTok, YouTube जस्ता प्लेटफर्महरू सूचना र विचारको मुख्य स्रोत बनेका छन्। एल्गोरिदमले सनसनीपूर्ण (sensational) सामग्रीलाई प...