फरक पाना| Zircon Creations

नेपाल अहिले एउटा संक्रमणकालीन मोडमा उभिएको देश हो। विगत केही वर्षका राजनीतिक परिवर्तन, आर्थिक चुनौती र सामाजिक असन्तुष्टिका बीच देशको यात्रा अगाडि बढिरहेको छ। धेरै नागरिकको अनुभव एउटै छ, देश अभाव र दबाबबीच चलिरहेको छ। बजारमा महँगी बढेको छ, रोजगारीको अवसर सीमित छन्, र युवा पुस्ता आफ्नो भविष्य खोज्दै विदेशतिर जाने क्रम अझै रोकिएको छैन। यस्तो परिस्थितिमा बन्ने नयाँ सरकारप्रति जनताको अपेक्षा स्वाभाविक रूपमा ठूलो छ। आज नेपालका धेरै परिवारको दैनिक जीवन आर्थिक अभावसँग जोडिएको छ। बजारमा खाद्यान्न, इन्धन र अन्य आवश्यक वस्तुको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ, तर आम्दानी त्यही अनुपातमा बढेको छैन। गाउँघरमा खेतीयोग्य जमिन अझै प्रशस्त छ, तर काम गर्ने युवाहरू विदेश गएका कारण धेरै खेतबारी बाँझै छन्। शहरमा उच्च शिक्षित युवाहरू पनि उपयुक्त रोजगारी नपाएर निराश देखिन्छन्। परिणामस्वरूप, लाखौँ नेपालीहरूको सपना आज पनि पासपोर्ट र विमान टिकटसँग जोडिएको छ। यसका साथै, राजनीतिक अस्थिरता र भ्रष्टाचारप्रतिको अविश्वासले जनताको मनोबललाई कमजोर बनाएको छ। बारम्बार सरकार परिवर्तन हुने, ठूला आश्वासन दिने तर कार्यान्व...

हरेक मान्छे कुनै न कुनै रूपमा प्रतिभाशाली र सुन्दर हुन्छ। प्रकृतिले कसैलाई पनि पूर्ण रूपमा खाली बनाएको हुँदैन। कसैको प्रतिभा अध्ययनमा देखिन्छ, कसैको सिर्जनशीलतामा, कसैको परिश्रममा, त कसैको नेतृत्व क्षमतामा। त्यस्तै सुन्दरता पनि केवल अनुहार वा बाहिरी रूपमै सीमित हुँदैन। वास्तविक सुन्दरता मानिसको विचार, व्यवहार, बोली, नम्रता र चरित्रमा झल्किन्छ। त्यसैले हरेक व्यक्तिको भित्र कुनै न कुनै प्रकारको विशेषता र उज्यालो लुकेको हुन्छ, जसले उसलाई अरूभन्दा फरक र मूल्यवान बनाउँछ। तर व्यवहारमा हेर्दा समाजमा एउटा रोचक तर दुःखद प्रवृत्ति देखिन्छ। धेरै मानिसहरू आफ्नै प्रतिभा विकास गर्ने वा आफ्नो सुन्दरता जोगाउने प्रयासभन्दा अरूको कमजोरी खोज्नमै बढी समय खर्च गर्छन्। उनीहरू अरूको गल्ती, कमी वा असफलताको चर्चा गर्न रुचाउँछन्। यसरी अरूको दोष खोज्दा केही क्षणका लागि आफूलाई ठूलो वा राम्रो भएको अनुभव हुन सक्छ, तर वास्तवमा यसले व्यक्तिको आफ्नै विकासलाई रोकिदिन्छ। उदाहरणका लागि, कुनै विद्यालयमा दुई जना विद्यार्थी छन् भनेर सोचौँ। एक जना विद्यार्थी आफ्नो पढाइ सुधार्न, नयाँ कुरा सिक्न र मेहनत गर्न ध्यान दिन्छ। अर्को...

समय, भ्रम र आशा न लोभ छ, न हतार छ! तैपनि यो संसार अदृश्य दौडमा थाक्दै दौडिरहेछ। पृथ्वी शान्त छ, आफ्नै धुरीमा घुमिरहेकी, मानौँ उसलाई हाम्रो बेचैनीसँग कुनै सरोकार नै छैन। सूर्य आफ्नै उज्यालोमा निःशब्द जलिरहेछ, दिनहरू जन्माइरहेछ, र फेरि साँझको हातमा बुझाइरहेछ। समय, नदी जस्तो होइन, समुन्द्र जस्तो पनि होइन। यो त एउटा अनन्त यात्रा हो जहाँ सबै यात्रुहरू बदलिन्छन्, तर बाटो कहिल्यै सकिँदैन। सबै कुरा सकिन्छ! शहरहरू, सभ्यताहरू, नाम र इतिहास पनि। तर नसकिने त सायद समय मात्र हो। र सबै कुरा टुटेपछि पनि मानिसको मुटुभित्र अझै बाँकी रहने एउटा सानो स्पन्दन हुन्छ! त्यो हो आशा। हामी भने यो विशाल ब्रह्माण्डको बीचमा साना सपना बोकेर हिँडिरहेका यात्री मात्र हौँ। कहिले सत्यलाई आफ्नै चाहनाले ढाक्छौँ, कहिले भ्रमलाई सत्य ठानेर पूजा गर्छौँ। यसरी हामी आफैँ भुलिरहेका छौँ, र एकअर्कालाई पनि भ्रमकै कथा सुनाएर भुलाइरहेका छौँ। तर समयको निःशब्द साक्षीभित्र एउटा कुरा स्पष्ट छ! भ्रमहरू बद्लिन्छन्, मानिसहरू हराउँछन्, तर मानिसको हृदयमा सधैँ बाँचिरहने एउटा सानो उज्यालो हुन्छ, आशा। - सुदर्शन 

खुसीको कुरा खुसी हाम्रो प्राकृतिक अवस्था हो। दुःखी हुन कारण चाहिन्छ, खुसी हुन चाहिँ कारण नै चाहिँदैन। भोक लाग्नु सामान्य कुरा हो, त्यो शरीरले दिएको संकेत हो। तर खान नपाउनु पीडा हो। प्यास लाग्नु स्वाभाविक हो, तर पानी नपाउनु दुःख हो। भोक लागेको बेला हामीलाई स्वाद चाहिँदैन, केवल खाना चाहिन्छ। तिर्खा लागेको बेला हामीलाई रसिलो पेय होइन, केवल पानी चाहिन्छ। तर जब हामी हरेक कुरामा स्वाद खोज्न थाल्छौँ, त्यहीँबाट दुःख सुरु हुन्छ। स्वादले दिने आनन्द क्षणिक हुन्छ। त्यो केही बेर रहन्छ, र फेरि हराउँछ। तर हाम्रो मनले त्यही आनन्द फेरि–फेरि खोजिरहन्छ। त्यो बिस्तारै नशा बन्छ। त्यसपछि हामी भोकको सच्चा अर्थ बिर्सन्छौँ, प्यासको अर्थ बिर्सन्छौँ, र जीवनको सरलता बिर्सन्छौँ। एक बच्चाजस्तै बाँच्न सिकौँ। बच्चालाई खुसी हुन कारण चाहिँदैन। उ सानो कुरामै हाँस्छ, सानो कुरामै रमाउँछ। हामी भने भन्छौँ, “यो भएपछि खुसी हुन्छु।” “त्यो पाएपछि रमाउँछु।” यस्तै भन्दै–भन्दै जीवन बित्छ। सत्य यत्ति हो, अहिले, यही क्षणमै तपाईं खुसी हुन सक्नुहुन्छ। तर यदि कारण खोज्न थाल्नुभयो भने, खुसी सधैँ टाढा जान्छ। खुसी कुनै उपलब्धि होइन, यो त ...

माथिबाट हेर्दा नेपाल एकचोटि माथिबाट हेरौँ न नेपाललाई हिमाल, पहाड, तराई तीन तहको एकै सपना जस्तो देखिन्छ। सगरमाथा चुपचाप उभिएको छ, कोशी नदी बगिरहेकी छ, कसैले कसैलाई “मेरो” भनेको छैन। तर तल झर्दा सिमाना देखिन्छ, पार्टी देखिन्छ, झण्डा देखिन्छ, र झण्डाभन्दा ठूलो अहंकार देखिन्छ। नेपाल अहिले बाटो खोजिरहेको देश हो। युवाहरू विमानस्थलमा लाइनमा छन्, आमा–बाबु आँखा पुछ्दै छन्, गाउँका घरमा ताल्चा छन्, खेतबारी घाममै सुकिरहेका छन्। काठमाडौँको सडकमा भाषण धेरै छ, तर गाउँमा मल र बीउको अभाव छ। नेता मञ्चमा ठूला कुरा गर्छन्, जनता चियापसलमा देश बचाउँछन्। तर देश! देश त अझै पनि धैर्यले बाँचिरहेको छ। हामीले धेरै क्रान्ति देख्यौँ, व्यवस्था फेरियो, नक्सा फेरिए, नाम फेरिए तर मन फेरिएन। भ्रष्टाचार हाम्रो घाउ हो, बेरोजगारी हाम्रो चिन्ता, र आशा हाम्रो अन्तिम सम्पत्ति। तैपनि, यो देश निराश मात्र छैन। विदेशबाट फर्किने सपनाहरू छन्, स्टार्टअप सुरु गर्ने आँट छन्, गाउँ फर्केर खेती गर्ने केही पागलहरू छन्। र ती पागलहरू नै भविष्य हुन्। हामीले प्रकृतिबाट धेरै पायौँ। हिमालको उचाइ, नदीको सहनशीलता, पहाडको धैर्य। तर हामीले प्रकृतिज...

रिसको शब्द धेरै मानिस आफ्नै सोचको ऐनामा अडिन्छन्, आफ्नै अनुभूतिको तराजुमा अरूलाई जोख्छन्। जब संसार आफ्नै जस्तो देखिँदैन, रिसको आगो चर्किन्छ र शब्दहरू बन्छन् बिना धारको तर बारुदले भरिएका। रिसाएको क्षणमा जिब्रोले जे पनि भन्छ, सही–गलत छुट्याउने समय हुँदैन। त्यो क्षण बित्छ, रिस हराउँछ, बोल्ने मान्छेले बिर्सन्छ तर सुन्ने मन? त्यो चुपचाप घाइते हुन्छ। नबोली सहन्छ, तर कहिल्यै बिर्सँदैन। शब्दहरू त हावा होइनन्, तिनले आत्मामा चोट दिन्छन्। होच्याइएका साना बालमनहरू बिस्तारै मौन बन्छन्, आत्मविश्वासको फुल अँध्यारोमा ओइलिन्छ। हाम्रो समाजको यो सानो गल्ती भोलिको ठूलो कमजोरी बन्छ। सम्झौँ! सबैको समय एउटै हुँदैन, आज कमजोर देखिएको हात भोलि बलियो स्तम्भ बन्न सक्छ। आज चुप लागेको बालक भोलि उज्यालो भविष्यको स्वर हुन सक्छ। त्यसैले, घमण्डले होइन, करुणाले बोलौँ। रिसले होइन, मायाले सम्झाऔँ। किनकि शब्दले भत्काउन पनि सक्छ, र शब्दले नै संसार बनाउन पनि सक्छ। - सुदर्शन