सधैँ घाम उदाउँछ-पूर्व! हो! हामीले सुन्यौ। हामीले पड्ढेयौ पनि। सधैँ घाम उदाउँछ-पूर्व। घाम सधैँ अस्ताउँछ-पश्चिम। हामीले यही बुझ्यौ। तर, घाम उदाउने होइन, न त अस्ताउने नै हो। यो त जहाँको त्यही छ। पृथ्वी पो यसलाई घुमिरहेछ। हामी उदाइरहे छौ जानेर वा हानिनै अस्ताइ रहेछौ। थाहै नपाई चक्कर हामी पो लगाउँछौ। हामी देखेरै झुट बोल्छौ। पढेरै झुट खोल्छौ। सत्यको खोजीमा, ध्रुवलाई सत्य र सत्यलाई ध्रुव बोल्छौ। धर्म अनेक छन् तर सत्य एउटा छ। हाम्रो बुझेन कुरा एउटै हो। फेरि बुझेन तरिका फरक छ। कुरो भन्दा तरिकामा नै हाम्रो घन-चक्कर छ। तिमि सही वा म सही भन्ने मै ठुलो टक्कर छ। हामीले यो पनि शून्यै। सत्येले जित्छ! सत्य हार जितको कुरा होइन! सायद, जित्ने-हार्ने हाम्रै बिचार हो। बिचार मात्र पनि केही होइन, जित्ने त हाम्रो बिचार भित्रको संस्कार हो। बिचार पानी हो भने, रङ्ग र आकार त हाम्रै आचार हो। धर्म जात-भात, रङ्ग, भाषा, भूगोल सब-सब मान्छेले छुट्टाएको आफ्नै प्रकार हो सुनेको कुरा हो। देखेको कुरा हो। बुझाइएको कुरा हो। सत्य फरक छ। अरूको भावना महसुस गर्नु मसिनको बिचार हो।...
मेरो साधारण बुझाइ, यो दौड हो कि भागदौड ? जिजुबुवाहरु कतै जानुभएन। धेरै हिड्नु पर्ने बाटो अप्ठ्यारो भएर हो कि वा आफ्नै माटोमा सबै थोक देखेर हो, गाउँ घर तिरै रमाउनु भयो। हजुरबा पुस्ता अलि पर भारत बर्मा सम्म पुग्नु भयो। केही पढ्नुभयो केही नयाँ कुरा सिकेर आउनुभयो। तर उतै हराउनु भएन। गाउँ फर्किएर गाउँ मै अर्थोपार्जन र बिधालयहरु स्थापना गर्नु भयो। बाउहरुको लागि सपना देख्नु भयो। खेतवारि जोडि घर धनसार बनाउनु भयो।बुवा पुस्ताले बिधालयमा केही पद्न पाउनु र नया कुरा सिक्न पाउनु भयो। यो पुस्ताले हजुरबाहरुको सपना बुझेन्न वा आफ्नै सपना पूरा गर्न भौतारियो, कोहि बिदेश गए कोहि शहर पशे। बिदेश जाने थोरै थिए धेरै फर्किए, पछि आफनै थाक थलोमा। शहर पस्नेहरु शहर मै हराए। नातिहरु जन्मिने क्रम जारि नै रह्यो। नाति हरु ठुला हुन्दा सम्म धेरै ठाउँ बाटो ले जोडियो। सन्चार माध्यमले धेरै मान्छेहरुसग जोडिए। नयाँ कुरा धेरै थाहाँ पाए। सपना र चाहाना पनि तेहि अनुसार परिवर्तन भयो। देशले मात्र उनिहरुका चाहाना पुर्याउन सकेन भनुम।धेरै लागे बिदेश। अहिले सम्म लागिरहेछ्न । अब पनाति हरु उतै जन्मिने भए, उनिहरुको ...