हर्क गुरुङको ‘मैले देखेको नेपाल’: भूगोल, समाज र नेपाली जीवनको यथार्थ नेपाललाई हामी प्रायः हिमाल, पहाड र तराईले बनेको सुन्दर देशका रूपमा चिन्छौँ। सगरमाथाको उचाइ, पहाडको हरियाली र तराईको उर्वर भूमि हाम्रो राष्ट्रिय पहिचानका महत्त्वपूर्ण हिस्सा हुन्। तर कुनै देशको वास्तविक परिचय त्यसको प्राकृतिक सुन्दरताले मात्र दिँदैन। त्यहाँका मानिस कसरी बाँच्छन्, उनीहरूको संस्कृति कस्तो छ, उनीहरूले कस्ता समस्या भोगिरहेका छन् र राज्यले उनीहरूका लागि कस्ता अवसर सिर्जना गरेको छ भन्ने कुराले पनि देशको वास्तविकता देखाउँछ। हर्क गुरुङको Vignettes of Nepal, जसको नेपाली अनुवाद ‘मैले देखेको नेपाल’ शीर्षकमा चिनिन्छ, नेपाललाई यही फराकिलो दृष्टिकोणबाट बुझ्ने एउटा महत्त्वपूर्ण कृति हो। यसमा यात्राका अनुभवमार्फत नेपालको भूगोल, संस्कृति, इतिहास र जनजीवनलाई नजिकबाट नियाल्ने प्रयास गरिएको छ। गुरुङका लागि यात्रा केवल नयाँ ठाउँ हेर्ने माध्यम थिएन; त्यो देशलाई बुझ्ने, समाजका विविध पक्षलाई चिन्ने र आफूले देखेको यथार्थलाई अभिलेख गर्ने अवसर पनि थियो। यस पुस्तकको मूल सन्देशलाई सरल रूपमा भन्नुपर्दा, नेपाललाई साँच्चै बुझ्न यहाँक...
जीवन र मृत्युका सार्वभौमिक नियम: अस्तित्व, परिवर्तन र अर्थको खोज जीवन र मृत्यु मानव अस्तित्वका सबैभन्दा गहिरा रहस्य हुन्। मानिसले सभ्यताको सुरुवातदेखि नै जीवन किन प्राप्त हुन्छ, मृत्यु किन अनिवार्य छ, र यी दुईबीचको समयलाई कसरी अर्थपूर्ण बनाउने भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्दै आएको छ। विज्ञान, दर्शन, धर्म र अध्यात्मले यी प्रश्नलाई आ–आफ्नै दृष्टिकोणबाट व्याख्या गरेका छन्। यद्यपि जीवन र मृत्युका सबै पक्षलाई समेट्ने एउटै सर्वमान्य नियम छैन, प्रकृति र मानव अनुभवलाई नियाल्दा केही आधारभूत सत्यहरू देखिन्छन्। १. परिवर्तन नै अस्तित्वको आधार हो ब्रह्माण्डमा कुनै पनि वस्तु सधैँ एउटै अवस्थामा रहँदैन। पहाड घिसिन्छन्, नदीले आफ्नो मार्ग बदल्छ, वनस्पति उम्रन्छन् र ओइलाउँछन्, ऋतुहरू फेरिन्छन् अनि मानिसको शरीर पनि बाल्यकालदेखि वृद्धावस्थासम्म परिवर्तन हुँदै जान्छ। आज स्थिर देखिने वस्तु पनि समयसँगै बदलिरहेको हुन्छ। परिवर्तन जीवनको स्वाभाविक प्रक्रिया हो। हामी भने परिचित अवस्था, सम्बन्ध, सम्पत्ति र परिस्थितिलाई सधैँ कायम राख्न चाहन्छौँ। यही चाहना र वास्तविकताबीचको अन्तरले दुःख जन्माउन सक्छ। परिवर्तनलाई पूर्ण रू...