उज्यालो भित्रको मान्छे

हरेक मान्छे कुनै न कुनै रूपमा प्रतिभाशाली र सुन्दर हुन्छ। प्रकृतिले कसैलाई पनि पूर्ण रूपमा खाली बनाएको हुँदैन। कसैको प्रतिभा अध्ययनमा देखिन्छ, कसैको सिर्जनशीलतामा, कसैको परिश्रममा, त कसैको नेतृत्व क्षमतामा। त्यस्तै सुन्दरता पनि केवल अनुहार वा बाहिरी रूपमै सीमित हुँदैन। वास्तविक सुन्दरता मानिसको विचार, व्यवहार, बोली, नम्रता र चरित्रमा झल्किन्छ। त्यसैले हरेक व्यक्तिको भित्र कुनै न कुनै प्रकारको विशेषता र उज्यालो लुकेको हुन्छ, जसले उसलाई अरूभन्दा फरक र मूल्यवान बनाउँछ।

तर व्यवहारमा हेर्दा समाजमा एउटा रोचक तर दुःखद प्रवृत्ति देखिन्छ। धेरै मानिसहरू आफ्नै प्रतिभा विकास गर्ने वा आफ्नो सुन्दरता जोगाउने प्रयासभन्दा अरूको कमजोरी खोज्नमै बढी समय खर्च गर्छन्। उनीहरू अरूको गल्ती, कमी वा असफलताको चर्चा गर्न रुचाउँछन्। यसरी अरूको दोष खोज्दा केही क्षणका लागि आफूलाई ठूलो वा राम्रो भएको अनुभव हुन सक्छ, तर वास्तवमा यसले व्यक्तिको आफ्नै विकासलाई रोकिदिन्छ।

उदाहरणका लागि, कुनै विद्यालयमा दुई जना विद्यार्थी छन् भनेर सोचौँ। एक जना विद्यार्थी आफ्नो पढाइ सुधार्न, नयाँ कुरा सिक्न र मेहनत गर्न ध्यान दिन्छ। अर्को विद्यार्थी भने सधैं अरू साथीहरूको गल्ती खोज्न, कसले कति कम नम्बर ल्यायो वा कसले के गलत गर्यो भन्ने कुरामा मात्र व्यस्त हुन्छ। केही समयपछि के हुन्छ? मेहनत गर्ने विद्यार्थीको ज्ञान र क्षमता बढ्दै जान्छ, तर अरूको आलोचना गर्ने विद्यार्थी भने उहीँको उहीँ रहन्छ। यसबाट स्पष्ट हुन्छ कि अरूको कमजोरी खोज्दा आफ्नो प्रतिभा बढ्दैन।

यस्तै अवस्था कार्यस्थलमा पनि देख्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि, कुनै कार्यालयमा काम गर्ने कर्मचारीहरूलाई लिन सकिन्छ। यदि कुनै कर्मचारी सधैं सहकर्मीहरूको काममा खोट मात्र खोज्छ भने ऊ आफैंले राम्रो काम गर्न सक्दैन। तर अर्को कर्मचारी यदि आफ्नो काममा ध्यान दिन्छ, नयाँ सीप सिक्ने प्रयास गर्छ र अरूलाई पनि सहयोग गर्छ भने उसले सम्मान र सफलता दुवै पाउँछ। यसले देखाउँछ कि सकारात्मक सोच र आफ्नै कामप्रतिको समर्पणले नै वास्तविक प्रगति सम्भव बनाउँछ।

सुन्दरता पनि यस्तै प्रकारले जोगाइन्छ। कुनै मानिस बाहिरी रूपमा धेरै आकर्षक देखिन सक्छ, तर यदि उसले सधैं अरूको कमजोरी मात्र देख्छ, आलोचना मात्र गर्छ र अरूलाई सानो देखाउने प्रयास गर्छ भने उसको व्यक्तित्व आकर्षक रहँदैन। बरु, साधारण देखिने तर नम्र, सहयोगी र सकारात्मक सोच भएको व्यक्ति धेरै प्रिय र सम्मानित हुन्छ। त्यसैले मानिसको वास्तविक सुन्दरता उसको मन, व्यवहार र दृष्टिकोणमा बस्छ।

सामाजिक सञ्जाल (social media) मा पनि हामीले यस्तो प्रवृत्ति धेरै देख्न सक्छौँ। कतिपय मानिसहरू अरूको सफलता, काम वा विचारको प्रशंसा गर्नुभन्दा आलोचना गर्नमै रमाउँछन्। तर त्यही समयमा केही मानिसहरू आफ्नै सिर्जना, ज्ञान वा सकारात्मक सन्देशमार्फत समाजमा राम्रो प्रभाव पारिरहेका हुन्छन्। समयसँगै सकारात्मक योगदान दिने मानिसहरू नै सम्झना र सम्मानका पात्र बन्छन्।

यसैले मानिसले आफ्नो समय र ऊर्जा कहाँ प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यदि हामीले आफ्नो ध्यान अरूको खोट खोज्नमा खर्च गर्यौँ भने हाम्रो आफ्नै प्रतिभा विस्तार हुने अवसर हराउँछ। तर यदि हामीले आफ्नो क्षमताको विकास गर्न, नयाँ कुरा सिक्न र सकारात्मक सोच राख्न ध्यान दियौँ भने हामी व्यक्तिगत रूपमा पनि सफल बन्न सक्छौँ र समाजका लागि पनि उपयोगी हुन सक्छौँ।

त्येसकारण हरेक मानिसको भित्र प्रतिभा र सुन्दरता दुवै हुन्छन्। प्रश्न केवल यति हो कि हामी त्यसलाई कसरी प्रयोग गर्छौँ। यदि मानिसले अरूको कमजोरी खोज्ने बानी त्यागेर आफ्नो प्रतिभालाई निखार्न र अरूको राम्रो पक्ष देख्न सिक्यो भने जीवन अझ अर्थपूर्ण बन्न सक्छ। यस्तो सोचले केवल व्यक्तिको जीवन मात्र होइन, समाजलाई पनि अझ सकारात्मक, सहयोगी र सुन्दर बनाउन मद्दत गर्छ।

- सुदर्शन 

March 11 2026