Skip to main content

हामी शून्यमा शून्य सरि हराउँदै जानेछौँ!


हामी शून्यमा शून्य सरि हराउँदै जानेछौँ!
तर त्यो हराउनु कुनै एकैचोटिको घटना होइन,
यो त दिनदिनै बिस्तारै हुँदै जाने प्रक्रिया हो,
जसरी घामले छायाँ छोट्याउँछ,
जसरी पानीले ढुंगा घिसार्दै लैजान्छ।

बिहान उठ्दा हामी उही हुँदैनौँ
जो हिजो सुत्दा थियौँ,
केही सपना छुटेका हुन्छन्,
केही आशा भाँचिएका,
र केही नयाँ डरहरू थपिएका।
हामी बाँचिरहेका हुन्छौँ,
तर बिस्तारै घटिरहेका पनि हुन्छौँ।

सहरका भीडहरूमा हिड्दा,
हजारौँ अनुहारबीच
आफ्नो अनुहार छुट्ट्याउन गाह्रो हुन्छ।
सबैलाई केही न केही बन्ने हतार छ,
तर कसैलाई आफू को हो भन्ने फुर्सद छैन।
यहाँ मानिसहरू जिन्दगी बाँचिरहेका छैनन्,
उनीहरू जिन्दगी धानिरहेका छन्।

हामीले बनाएका सम्बन्धहरू पनि
कति अस्थायी हुन्छन्
कसैसँग वर्षौँको साथ,
अनि एकदिन एक सानो गलतफहमीले
सबै चुपचाप टुट्छ।
न आवाज हुन्छ, न कुनै अन्तिम शब्द,
बस सम्झनाहरूको एउटा थाक बाँकी रहन्छ।
घरहरू ठूला हुँदै जान्छन्,
तर मनहरू साँघुरा।

मोबाइलमा हजारौँ नम्बर हुन्छन्,
तर आपत पर्दा फोन गर्ने एक जना पनि हुँदैन।
हामी जोडिएका छौँ नेटवर्कमा,
तर टाढिँदै गएका छौँ भावनामा।
बाबुआमाका सपना बोकेर
हामी आफ्नै सपना हराउँछौँ,
समाजको अपेक्षामा बाँच्दा
आफ्नो चाहना गुमाउँछौँ।

र जब एकदिन ऐनामा आफूलाई हेर्छौँ,
त्यो अनुहार चिन्न गाह्रो हुन्छ।
काम, जिम्मेवारी, भविष्यको चिन्ता!
यी सबैको बीचमा
हामी वर्तमान गुमाउँछौँ।
हामी सधैँ भोलिको तयारीमा हुन्छौँ,
तर आजलाई कहिल्यै जिउँदैनौँ।

र जब भोलि आउँछ,
त्यो पनि फेरि “आज” बन्छ,
जसलाई हामी फेरि त्याग्छौँ।
हामीले थुपारेका सम्पत्तिहरू,
हाम्रो नाम, हाम्रो पद!
यी सबै समयसँग हार्छन्।
अन्ततः हामी खाली हात आएका थियौँ,
खाली हात नै जानेछौँ।
बीचको यो यात्रा मात्रै हो,
जसलाई हामीले धेरै गम्भीर बनाएका छौँ।
शून्यमा हराउनु डर लाग्दो लाग्छ,
तर सायद त्यही सत्य हो।

हामी कुनै स्थायी कथा होइनौँ,
हामी त क्षणिक अनुच्छेद मात्र हौँ
यस विशाल ब्रह्माण्डको किताबमा।
तर यसको मतलब यो होइन
कि हाम्रो अस्तित्व अर्थहीन छ।
बरु यसको अर्थ यही हो!
कि सानो समयमै पनि
ठूलो अर्थ सिर्जना गर्न सकिन्छ।

कसैलाई हाँस्न सिकाउनु,
कसैको आँसु पुछ्नु,
कसैलाई साथ दिनु,
यी साना कामहरूले
हाम्रो शून्यलाई अर्थ दिन सक्छन्।
हामी हराउनेछौँ,
तर हाम्रो व्यवहार, हाम्रो स्पर्श,
हाम्रो माया
कसैको जीवनमा केही समय बाँचिरहन्छ।

त्यसैले,
यदि अन्त्य शून्य नै हो भने पनि,
बीचको यात्रालाई अर्थपूर्ण बनाऔँ।
किनकि हराउनु त निश्चित छ,
तर कसरी हराउने
त्यो भने हाम्रो रोजाइ हो।

- सुदर्शन 
बैशाख १५ २०८३

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

यति भन्न आएको म।

मान्छेले आफू हुर्किंदै जाँदा भोगेका उतारचढावलाई बिर्सन खोजे पनि सक्दैन। सम्झनाले नै मानिसलाई बढी पिरोल्छ। विशेषगरी जुन समाज र भूगोलमा ऊ जन्मियो र हुर्कियो, त्यसको प्रभाव उमेरले करिब पचास वर्ष पुग्दा गहिरो महसुस हुन्छ। यो कसैलाई पाँच वर्ष अगाडि वा पछि पनि सुरु हुन सक्छ। जवान अवस्थामा करिब २५–३० वर्षसम्म, समान्यतय  भविष्यको चिन्तामा पिरोलिन्छ। त्यसपछिका १०–१५ वर्ष उसलाई समाजिक दबाबले बरालिदिन्छ। यो बरालिनु भनेको  जसरी खोला आफैंले बाटो बनाउँदै बग्छ, त्यस्तै हो। जीवनमा अनेक अनुभव मिसिन्छन् , जस्तै खोला बग्दा साना–ठूला खोल्साका पानी मिसिन्छन्। युवा अस्थामा मानिस अलि आवेगसहित बग्छ, तर नयाँ पुस्ता उदाउँदै जाँदा उसको गति स्थिर हुन्छ, आवाज पनि मन्द हुन्छ। खोला जस्तै मानिस जन्मथलोबाट टाढा पुग्छ, तर अझै नजिकै छु भन्ने भ्रममा बाँधिन्छ। जब उमेर ५०–५५ पुग्छ, उसले जीवनभर बेवास्ता गरेका प्रश्नहरूसँग आफैं सामना गर्नुपर्छ। यस उमेरमा मानिस बाल्य र किशोर अवस्थाका सम्झनामा डुब्छ। पुराना साथी भेट्दा अपार खुसी हुन्छ। बिर्सन खोजेका कुरा अझ गहिरो रूपमा मनमा बस्छन्। पुराना कुरामा रमाउनु, गफ गर्नु, यो उ...
Post a Comment
Read more

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ

जब इन्जिनियर र भूगर्भविद् सँगै हिँड्छन्, विकास सुरक्षित हुन्छ नेपाल अहिले तीव्र पूर्वाधार विकासको चरणमा प्रवेश गरेको छ। देशभरि राजमार्ग विस्तार, सुरुङ मार्ग निर्माण, जलविद्युत् आयोजना, र ठूला बाँधहरू निर्माण भइरहेका छन्। नागढुंगा–नौबिसे सुरुङदेखि लिएर विभिन्न हाइड्रोपावरका हेडरेस टनेलहरू, पहाडी सडक विस्तार, र नदी नियन्त्रणका कामहरूले विकासको नयाँ गति देखाइरहेका छन्। यति मात्र होइन, नेपालका विश्वविद्यालयहरूमा Engineering Geology जस्तो विशिष्ट विषयको अध्ययनसमेत सुरु भइसकेको छ, जसले भूगर्भ र इन्जिनियरिङबीचको सम्बन्धलाई शैक्षिक रूपमा मजबुत बनाउने प्रयास गरेको छ। तर यति सकारात्मक प्रगति हुँदाहुँदै पनि एउटा मूल प्रश्न अझै उस्तै छ, भूगर्भविद्हरू किन अझै परियोजनाको नेतृत्वमा देखिँदैनन्? नेपालको भौगोलिक बनावट विश्वमै सबैभन्दा जटिलमध्ये एक मानिन्छ। हिमालय क्षेत्रको सक्रिय टेक्टोनिक गतिविधि, कमजोर चट्टान संरचना, उच्च वर्षा, र तीव्र ढलानले यहाँको भूगर्भलाई अत्यन्त संवेदनशील बनाएको छ। यही कारणले गर्दा यहाँका इन्जिनियरिङ परियोजनाहरू केवल डिजाइनको विषय मात्र होइन, भूगर्भीय जोखिमसँग प्रत्यक्ष जुध्ने प...
Post a Comment
Read more

Slope Stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?

Slope stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?  हामो देश नेपालका पहाडहरू सुन्दर छन्, तर त्यही सुन्दरता हाम्रो पूर्वाधारका निर्माणका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती पनि हो। भिराला जमिन, कमजोर भू–संरचना, अत्यधिक वर्षा र अव्यवस्थित मानवीय हस्तक्षेपका कारण नेपालमा पहिरो, माटो कटान र सडक अवरोध हरेक वर्ष दोहोरिने समस्या बनेको छ। सडक निर्माणसँगै हुने कटान, blasting र अनियन्त्रित cut-and-fill ले प्राकृतिक सन्तुलन बिगार्दा, धेरै सडक केही वर्षमै जोखिममा पर्छन्। यसले जनधनको क्षतिसँगै विकासको गति पनि अवरुद्ध बनाइरहेको छ। यी समस्याको समाधानका रूपमा हामीले दशकौँदेखि कङ्क्रिट, ग्याबियन र रिटेनिङ वालमा भर पर्यौ। तत्काल देखिने यस्ता संरचनाले केही हदसम्म राहत दिए पनि, दीर्घकालमा उच्च लागत, बारम्बार मर्मत र वातावरणीय असरका कारण ती सधैँ प्रभावकारी साबित भएका छैनन्। यही सीमितताबाट जन्मिएको वैकल्पिक सोच हो Bio-engineering। Bio-engineering भन्नाले जीवित वनस्पतिलाई वैज्ञानिक ढंगले प्रयोग गरी ढलान र माटोलाई स्थिर बनाउने विधि बुझिन्छ। यो कुनै “सजावटी” उपाय होइन, न त civil engineering को प्रतिस्थापन नै हो। बरु, ...
Post a Comment
Read more