Skip to main content

पुस्तक समीक्षा: मनका कुरा

पुस्तक समीक्षा: मनका कुरा

मनका कुरा : मनका अव्यक्त तरल भावना

लेखक : शारदा सापकोटा

विधा : कविता–सङ्ग्रह

प्रकाशित मिति: २०८२ पुस

प्रकाशन : शब्दार्थ प्रकाशन, काठमाडौं

समकालीन नेपाली कविता वैचारिक विस्तार, प्रयोगशीलता र भावानुभूतिको गहिराइसँग अघि बढिरहेको छ। यही परिवेशमा प्रस्तुत मनका कुरा मनुष्यको अन्तर्मन, स्मृति, प्रेम, पीडा र अस्तित्वका सूक्ष्म तहहरूलाई सरल भाषामा प्रस्तुत गर्ने एउटा उल्लेखनीय कृति हो। लेखकले अनुभूतिका तरंगहरूलाई जटिलता बिना सौम्य, लयात्मक र सिधा रूपमै पाठकका आँखासामु उभ्याएकि छन्।

सङ्ग्रहका अधिकांश कविता मनभित्र उठ्ने अव्यक्त भावनाका प्रतिबिम्ब हुन्। लेखकले आफ्नो बुझाइ अनुसार ,समयको गतिशीलता, बिछोड, अपूर्ण इच्छा, स्मृतिमा बाँचेका अनुहार, कर्म र धर्म, जनजीवनको राजनीति बुझाइ , देश प्रम , जिवन सन्देश ,आदि भवनाहरु समेटने प्रयस गरेको देखिन्छ । वर्षा, आँसु, बाटो, पवन, रङ्ग र शून्यताका छविहरूले कवितालाई दृश्यात्मक बनाउँछन्। कवि आफ्ना द्वन्द्व मात्र बोल्दैनन्, पाठककै अन्तर्यात्रामा प्रवेश गर्छैन । पढिरहँदा कविताले दुःख पनि दिन्छ, उपचार पनि; खोली पनि दिन्छ, थामेर राख्छ।

सरल भाषा मनका कुरा को सशक्त पक्ष हो। अनावश्यक अलंकार वा जटिल संरचना होइन, अनुभवको धार सिधै शब्दमा बगेको छ। छोटा पंक्तिहरूले कहिले कविता, कहिले आत्मकथन, गितलय, कहिले मौन गुनासोको रूप धारण गर्छन्। यही सरल सौन्दर्य कृतिको प्राण हो। यद्यपि विषयगत वैविध्य अझ विस्तृत भएको भए कृतिको आयाम थप फैलिन सक्थ्यो, तर वर्तमान स्वरूपमा पनि यसको भाव–घनत्व प्रशंसनीय छ।

अन्ततः मनका कुरा मनका अवयवहरू खोतल्ने, मौन सुन्न सिकाउने र अनुभूतिलाई शब्दको परिधानमा शान्त तर दृढसँग उभ्याउने पुस्तक हो। प्रेम, जिवन सन्देस, कर्म र धर्म, देश प्रेम, आफुले बचेका समय, हितो पदेश , स्मृतिका टुक्राहरूलाई कविले मोतीझैं पिरोएर पाठकअगाडि राखेकि छन्। यसैले, यो सङ्ग्रह जिवन गन्तव्य अलमलिएका , संवेदनशील भावना बोक्ने , स्कुल र बिधालयका विद्यार्थी र सर मिसहरु को लागि र आफ्नो मनलाई बुझ्न खोज्नेहरूका लागि विशेष गरी सिफारिसयोग्य छ।

- ss


Comments

Popular posts from this blog

यति भन्न आएको म।

मान्छेले आफू हुर्किंदै जाँदा भोगेका उतारचढावलाई बिर्सन खोजे पनि सक्दैन। सम्झनाले नै मानिसलाई बढी पिरोल्छ। विशेषगरी जुन समाज र भूगोलमा ऊ जन्मियो र हुर्कियो, त्यसको प्रभाव उमेरले करिब पचास वर्ष पुग्दा गहिरो महसुस हुन्छ। यो कसैलाई पाँच वर्ष अगाडि वा पछि पनि सुरु हुन सक्छ। जवान अवस्थामा करिब २५–३० वर्षसम्म, समान्यतय  भविष्यको चिन्तामा पिरोलिन्छ। त्यसपछिका १०–१५ वर्ष उसलाई समाजिक दबाबले बरालिदिन्छ। यो बरालिनु भनेको  जसरी खोला आफैंले बाटो बनाउँदै बग्छ, त्यस्तै हो। जीवनमा अनेक अनुभव मिसिन्छन् , जस्तै खोला बग्दा साना–ठूला खोल्साका पानी मिसिन्छन्। युवा अस्थामा मानिस अलि आवेगसहित बग्छ, तर नयाँ पुस्ता उदाउँदै जाँदा उसको गति स्थिर हुन्छ, आवाज पनि मन्द हुन्छ। खोला जस्तै मानिस जन्मथलोबाट टाढा पुग्छ, तर अझै नजिकै छु भन्ने भ्रममा बाँधिन्छ। जब उमेर ५०–५५ पुग्छ, उसले जीवनभर बेवास्ता गरेका प्रश्नहरूसँग आफैं सामना गर्नुपर्छ। यस उमेरमा मानिस बाल्य र किशोर अवस्थाका सम्झनामा डुब्छ। पुराना साथी भेट्दा अपार खुसी हुन्छ। बिर्सन खोजेका कुरा अझ गहिरो रूपमा मनमा बस्छन्। पुराना कुरामा रमाउनु, गफ गर्नु, यो उ...

पर बाट देशलाई हेर्दा।

परदेश बाट देशलाई हेर्दा। हाम्रो आफ्नै भुगोल छ। भाषा छ। आफ्नै धर्म छ। देवता छ्न आफ्नै। नभएको त बुझाइ मात्र हो। आफ्नै इतिहास छ। भित्तामा आफ्नै पात्रो छ। गति आफ्नै छ। नभएको त गति तिब्र मात्र हो। सन्सार हेर्नलाई सगरमाथा छ। फेर्नको लागि सफा हावा छ। अन्नको लागि तराइको फाट छ। भिमकाय पहाड छ्न, खानी छ, मुलको पानी छ  नहुनु पर्ने चाँइ हैरानी मात्र हो। आफ्नै गित छ्न संगीत छ्न। गायक छ्न गायिका छ्न। चलचित्र पनि आफ्नै छ्न। हिरो छ्न, हिरोईन छ्न। खड्किन थालेको चाइ आफ्नै कथा हो। हामी सग के छैन? हामीसग हिड्नलाई बाटो छ। पुरानो सभ्यताको पाटो छ। आफैले आर्जेको देशको माटो छ। नहुन पर्ने चाइ जात-धर्मको नाउँमा फाटो हो। हेर्ने हो भने हामी सग पहिला नै धेरै कुरा छ्न। बिधुतको लागि खोला-नदि छ्न। पर्यटनको लागि सुन्दर  प्रकृति छ। सन्तुलित हावा पानी छ। न बनाय हुने भनेको दुत्सित मात्र हो। बिद्यालय छ्न। बिश्वबिद्धालय छ्न। बिध्या पिठ छ्न। बिद्यार्थी छ्न( अहिले सम्म) खड्किएको भनेको देशलाइ चाहिने पाठ्यक्रम र पठन पाठन हो। सानो भूगोल भैकन पनि हाम्रो देश सग धेरै कुरा छ। हिमाल छ।  हिमालमा हिउँ छ( अहिले सम्म) सबै हि...

सत्यको प्रतिबिम्ब

सत्यको प्रतिबिम्ब मैले एना हेरेको छु, जैले हेरेको छु, एना उस्तै छ, स्थिर, मौन, तर म भने बदलिँदै गएको छु। कैले हाँस्ने अनुहार देख्छु आशाको फूल फुल्यो जस्तो, जीवन जितेँ जस्तो, बायुले पनि मलाई सलामी दिए जस्तो। कैले उदास नजर देख्छु हारको भारी बोकेको, नपुगेका सपनाको धुलोमा ढाकिएको, र खोसिएको क्षणहरूको खट्काले छोपिएको। एना मौन रहन्छ, तर मेरो बदलिँदो अनुहारमा उमेरका रेखाहरू कोरिन्छन्, आफ्नै कथा लेखिँदै जान्छन्। मैले एना हेरेको छु, यसले मेरा आँसु पनि देखेको छ, मेरो हाँसो पनि देखेको छ, मेरो मौनतामा लुकेका रहस्य पनि यसले नबोलेरै बुझेको छ। कसैले सम्झेन, तर एना तिमी मेरो साथी छौ, जसले न त झूट देखाउँछौ। न त ढाँट्छौ। न त अरूले जस्तो आश्वासन दिन्छौ। तिमीले आजको म देखाउँछौ, समयको छाप सहित। न भविष्य, न भूत, जस्तो उभिएको छु, त्यस्तै प्रष्ट देखाउँछौ। तर कहिलेकाहीँ लाग्छ, एना बाहिरको अनुहार मात्र देखाउँछ, भित्रको आत्मा भने अझै मौन छ। भित्रका ज्वालाहरू, भित्रका शून्यता, भित्रका अपूर्णताहरू, तिमीले नदेखाएको जस्तो लाग्छ। यतिबेला सोच्छु, यदि एना भित्र घुस्न सकेँ भने, शायद मलाई मेरो वास्तविक स्वरूप भेटिन्छ, शा...