Skip to main content

पुस्तक समीक्षा: मनका कुरा

पुस्तक समीक्षा: मनका कुरा

मनका कुरा : मनका अव्यक्त तरल भावना

लेखक : शारदा सापकोटा

विधा : कविता–सङ्ग्रह

प्रकाशित मिति: २०८२ पुस

प्रकाशन : शब्दार्थ प्रकाशन, काठमाडौं

समकालीन नेपाली कविता वैचारिक विस्तार, प्रयोगशीलता र भावानुभूतिको गहिराइसँग अघि बढिरहेको छ। यही परिवेशमा प्रस्तुत मनका कुरा मनुष्यको अन्तर्मन, स्मृति, प्रेम, पीडा र अस्तित्वका सूक्ष्म तहहरूलाई सरल भाषामा प्रस्तुत गर्ने एउटा उल्लेखनीय कृति हो। लेखकले अनुभूतिका तरंगहरूलाई जटिलता बिना सौम्य, लयात्मक र सिधा रूपमै पाठकका आँखासामु उभ्याएकि छन्।

सङ्ग्रहका अधिकांश कविता मनभित्र उठ्ने अव्यक्त भावनाका प्रतिबिम्ब हुन्। लेखकले आफ्नो बुझाइ अनुसार ,समयको गतिशीलता, बिछोड, अपूर्ण इच्छा, स्मृतिमा बाँचेका अनुहार, कर्म र धर्म, जनजीवनको राजनीति बुझाइ , देश प्रम , जिवन सन्देश ,आदि भवनाहरु समेटने प्रयस गरेको देखिन्छ । वर्षा, आँसु, बाटो, पवन, रङ्ग र शून्यताका छविहरूले कवितालाई दृश्यात्मक बनाउँछन्। कवि आफ्ना द्वन्द्व मात्र बोल्दैनन्, पाठककै अन्तर्यात्रामा प्रवेश गर्छैन । पढिरहँदा कविताले दुःख पनि दिन्छ, उपचार पनि; खोली पनि दिन्छ, थामेर राख्छ।

सरल भाषा मनका कुरा को सशक्त पक्ष हो। अनावश्यक अलंकार वा जटिल संरचना होइन, अनुभवको धार सिधै शब्दमा बगेको छ। छोटा पंक्तिहरूले कहिले कविता, कहिले आत्मकथन, गितलय, कहिले मौन गुनासोको रूप धारण गर्छन्। यही सरल सौन्दर्य कृतिको प्राण हो। यद्यपि विषयगत वैविध्य अझ विस्तृत भएको भए कृतिको आयाम थप फैलिन सक्थ्यो, तर वर्तमान स्वरूपमा पनि यसको भाव–घनत्व प्रशंसनीय छ।

अन्ततः मनका कुरा मनका अवयवहरू खोतल्ने, मौन सुन्न सिकाउने र अनुभूतिलाई शब्दको परिधानमा शान्त तर दृढसँग उभ्याउने पुस्तक हो। प्रेम, जिवन सन्देस, कर्म र धर्म, देश प्रेम, आफुले बचेका समय, हितो पदेश , स्मृतिका टुक्राहरूलाई कविले मोतीझैं पिरोएर पाठकअगाडि राखेकि छन्। यसैले, यो सङ्ग्रह जिवन गन्तव्य अलमलिएका , संवेदनशील भावना बोक्ने , स्कुल र बिधालयका विद्यार्थी र सर मिसहरु को लागि र आफ्नो मनलाई बुझ्न खोज्नेहरूका लागि विशेष गरी सिफारिसयोग्य छ।

- ss


Comments

Popular posts from this blog

यति भन्न आएको म।

मान्छेले आफू हुर्किंदै जाँदा भोगेका उतारचढावलाई बिर्सन खोजे पनि सक्दैन। सम्झनाले नै मानिसलाई बढी पिरोल्छ। विशेषगरी जुन समाज र भूगोलमा ऊ जन्मियो र हुर्कियो, त्यसको प्रभाव उमेरले करिब पचास वर्ष पुग्दा गहिरो महसुस हुन्छ। यो कसैलाई पाँच वर्ष अगाडि वा पछि पनि सुरु हुन सक्छ। जवान अवस्थामा करिब २५–३० वर्षसम्म, समान्यतय  भविष्यको चिन्तामा पिरोलिन्छ। त्यसपछिका १०–१५ वर्ष उसलाई समाजिक दबाबले बरालिदिन्छ। यो बरालिनु भनेको  जसरी खोला आफैंले बाटो बनाउँदै बग्छ, त्यस्तै हो। जीवनमा अनेक अनुभव मिसिन्छन् , जस्तै खोला बग्दा साना–ठूला खोल्साका पानी मिसिन्छन्। युवा अस्थामा मानिस अलि आवेगसहित बग्छ, तर नयाँ पुस्ता उदाउँदै जाँदा उसको गति स्थिर हुन्छ, आवाज पनि मन्द हुन्छ। खोला जस्तै मानिस जन्मथलोबाट टाढा पुग्छ, तर अझै नजिकै छु भन्ने भ्रममा बाँधिन्छ। जब उमेर ५०–५५ पुग्छ, उसले जीवनभर बेवास्ता गरेका प्रश्नहरूसँग आफैं सामना गर्नुपर्छ। यस उमेरमा मानिस बाल्य र किशोर अवस्थाका सम्झनामा डुब्छ। पुराना साथी भेट्दा अपार खुसी हुन्छ। बिर्सन खोजेका कुरा अझ गहिरो रूपमा मनमा बस्छन्। पुराना कुरामा रमाउनु, गफ गर्नु, यो उ...

Slope Stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?

Slope stability मा Bio-Engineering किन आवश्यक छ?  हामो देश नेपालका पहाडहरू सुन्दर छन्, तर त्यही सुन्दरता हाम्रो पूर्वाधारका निर्माणका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती पनि हो। भिराला जमिन, कमजोर भू–संरचना, अत्यधिक वर्षा र अव्यवस्थित मानवीय हस्तक्षेपका कारण नेपालमा पहिरो, माटो कटान र सडक अवरोध हरेक वर्ष दोहोरिने समस्या बनेको छ। सडक निर्माणसँगै हुने कटान, blasting र अनियन्त्रित cut-and-fill ले प्राकृतिक सन्तुलन बिगार्दा, धेरै सडक केही वर्षमै जोखिममा पर्छन्। यसले जनधनको क्षतिसँगै विकासको गति पनि अवरुद्ध बनाइरहेको छ। यी समस्याको समाधानका रूपमा हामीले दशकौँदेखि कङ्क्रिट, ग्याबियन र रिटेनिङ वालमा भर पर्यौ। तत्काल देखिने यस्ता संरचनाले केही हदसम्म राहत दिए पनि, दीर्घकालमा उच्च लागत, बारम्बार मर्मत र वातावरणीय असरका कारण ती सधैँ प्रभावकारी साबित भएका छैनन्। यही सीमितताबाट जन्मिएको वैकल्पिक सोच हो Bio-engineering। Bio-engineering भन्नाले जीवित वनस्पतिलाई वैज्ञानिक ढंगले प्रयोग गरी ढलान र माटोलाई स्थिर बनाउने विधि बुझिन्छ। यो कुनै “सजावटी” उपाय होइन, न त civil engineering को प्रतिस्थापन नै हो। बरु, ...

हल्लाभन्दा बाहिर: सहि प्रश्नको खोजी

हल्लाभन्दा बाहिर: सहि प्रश्नको खोजी  आजकल देशको कुरा धेरै सुनिन्छ। तर देश कहाँ दुखेको छ त्यो कम सोधिन्छ। सबै बोलिरहेका छन्, तर कसैले पनि आफ्नो कुरा ठ्याक्कै भन्न सकेका छैनन्। गरिबी छ भन्छन्, पिछडिएको ठाउँ छ भन्छन्, तर त्यो ठाउँमा को जान्छ? को बस्छ? को जिम्मा लिन्छ? शहरमा युवा छन्। उनीहरू चुप छैनन्, तर उनीहरूको बोली आफ्नो जस्तो पनि देखिदैन। हातमा मोबाइल छ, सूचना धेरै छ, तर बुझाइ गोलमाल जस्तो छ। बोलाइ छ, तर स्पष्ट दिशा देखिदैन। देश बनाउने कुरा गर्ने धेरैका छोराछोरी देशमा छैनन्। सायद त्यसैले देश भविष्य जस्तो होइन, अतीत जस्तो लाग्छ। नयाँ नाम आयो भन्दैमा सबै ठीक हुन्छ भन्ने होइन। न पुरानो थियो भन्दैमा सबै गलत पनि होइन। नयाँ मान्छे समयले चिनिन्छ, नाराले होइन। आजकल लाइक बढेपछि नेता भएको जस्तो लाग्छ। गाली धेरै गरेपछि सही बोलेको भ्रम छ। यहाँ बहस छैन, प्रतिशोध छ। यहाँ प्रश्न छैन, आरोप छ। इतिहास बुझ्ने फुर्सद छैन, तर दोष दिने हतार छ। तैपनि सबै सकिएको छैन। देश अझै बाँचेको छ किनकि सबैले झुटो बोलेका छैनन्। सबैले चुप बसेका छैनन्। राष्ट्रवाद ठूलो स्वर होइन, सानो इमान हो। देश बनाउने सपना भाषणमा होइ...