फरक पाना| Zircon Creations

हामी कथाभित्र बाँचिरहेका छौँ मानिस जन्मिएदेखि नै कथाहरूको बीचमा हुन्छ। परिवार, संस्कृति, धर्म, शिक्षा र समाजले उसलाई संसार बुझ्ने केही कथा दिन्छन्। आफूले संसारलाई आफ्नै आँखाले हेर्न सिक्नुअघि नै संसार कस्तो छ भन्नेबारे धेरै कुरा उसको मनमा बसिसकेका हुन्छन्। तर जीवन सधैँ हामीलाई सुनाइएको कथाजस्तो हुँदैन। आफ्नै अनुभवले कहिलेकाहीँ ती कथासँग मेल खाँदैनन्, र त्यहीँबाट प्रश्न जन्मिन्छ: मैले सुनेको सत्य हो, कि मैले भोगेको?  सायद आफ्नै सोचको सुरुवात यहीँबाट हुन्छ। अनुभव कसरी कथा बन्छ? हामी कुनै घटना भोग्छौँ। त्यो क्षणमा त्यो केवल अनुभव हुन्छ। तर जब हामी त्यसलाई सम्झन्छौँ, व्याख्या गर्छौँ र अरूलाई सुनाउँछौँ, त्यो कथा बन्छ। अर्को व्यक्तिले त्यो कथा सुन्छ र आफ्नो जीवनसँग जोड्छ। उसले त्यसबाट अर्थ निकाल्छ। पछि उसको आफ्नै अनुभव थपिन्छ र अर्को कथा जन्मिन्छ।  यसरी एउटा सरल चक्र बन्छ: अनुभव → व्याख्या → कथा → विश्वास → नयाँ अनुभव। मानव सभ्यताको ठूलो हिस्सा शायद यही प्रक्रियाबाट बनेको हो। एउटै घटना, फरक अर्थ !  एउटै घटना देखेका दुई मानिसले पनि दुई फरक कथा सुनाउन सक्छन्। कारण घटन...

मनको सन्तुलन परिस्थितिहरू सधैं  हामीले चाहेझैँ कहाँ हुन्छन् र? कहिले समयले साथ छोड्छ, कहिले आफ्नै मान्छेहरू टाढिन्छन्, कहिले बाटो भएर पनि गन्तव्य भेटिँदैन। तर सायद जीवनलाई बदल्ने शक्ति परिस्थितिमा होइन, हामीले त्यसलाई हेर्ने आफ्नै आँखाभित्र लुकेको हुन्छ। मन अशान्त हुँदा शान्त घर पनि सुनसान लाग्छ, मन थाकेको बेला सजिलो बाटो पनि लामो लाग्छ। तर मनले आफूलाई सम्हाल्न सिकेपछि, उही दुःख अनुभव बन्छ, उही एक्लोपन आत्मसंवाद बन्छ, र उही अँध्यारो बिहानीको प्रतीक्षा। त्यसैले अब हरेक आँधीसँग लड्नुपर्छ भन्ने छैन, कहिलेकाहीँ आँधीलाई जान दिनुपर्छ, आफूभित्रको दीप निभ्न नदिई। किनकि परिस्थिति सधैं हाम्रो हातमा हुँदैन, तर त्यसबीच आफ्नो मनलाई कसरी राख्ने, त्यो निर्णय सायद हामीसँगै हुन्छ। मन ठीक भयो भने अभावमा पनि अर्थ भेटिन्छ, हारमा पनि पाठ भेटिन्छ, बिछोडमा पनि स्मृति बाँच्छ, र जीवनका असन्तुलित पानाहरू बिस्तारै आफैं मिल्दै जान्छन्। अन्ततः संसार बदलिनु आवश्यक रहेनछ, आफ्नो मनमा उज्यालो बाँकी रहनु रहेछ। मन शान्त भयो भने परिस्थितिले पनि आफ्नो भाषा बदल्दोरहेछ। - सुदर्शन 

सायद सबै मान्छे उस्तै हुन्छन्। उही सुख–दुःख, उही मिलन–बिछोड, उही अघि–पछि, उही पाउनु–गुमाउनु... हेर्दाहेर्दै, भोग्दाभोग्दै, समयसँगै आफूलाई नै कतै बिर्सिन्छन्। अनि यही भीडमा, जहाँ सबैजना केही न केही खोजिरहेका हुन्छन्, मान्छे फेरि आफैँलाई नै खोजिरहेकै हुन्छ। सायद जीवन भनेकै यही हो, आफूलाई हराउँदै जानु र फेरि आफूलाई नै खोजिरहनु। -सुदर्शन 

सय वर्षको विपद् इतिहासले दिएको प्रश्न : नेपालले प्रकृतिसँग हारिरहेको हो कि आफ्नै कमजोरीसँग? भूकम्पदेखि बाढी, पहिरोदेखि हिमाली प्राकृतिक विपद्सम्म : अब राहत होइन, जोखिम घटाउने विकास चाहिन्छ! नेपालमा ठूलो विपद् आएपछि केही दिनसम्म एउटै प्रश्न बारम्बार सुनिन्छ  ! " यस्तो विपद् फेरि कहिले आउला ?" तर सय वर्षको इतिहास हेर्ने हो भने यो प्रश्न उल्टिनुपर्ने देखिन्छ। सोध्नुपर्ने प्रश्न " विपद् कहिले आउला ?" होइन , बरु " अर्को विपद् आउँदा हामी कति तयार छौँ ?" भन्ने हो। भूकम्प , बाढी , पहिरो , हिमपहिरो , हिमताल विस्फोट वा अत्यधिक वर्षा नेपालका लागि नयाँ घटना होइनन्। हिमालय बनेदेखि नै भूगर्भीय हलचल जारी छ। मनसुन हरेक वर्ष आउँछ। पहाडका कमजोर ढलान हरेक वर्ष पानीले भिज्छन्। हिमालका बरफ र चट्टान निरन्तर परिवर्तन भइरहेका छन्। प्रकृति आफ्नै नियमअनुसार चलिरहेको छ। समस्या के हो भने प्रकृतिको जोखिम र मानवीय गतिविधिबीचको दूरी घट्दै गएको छ। जहाँ पहिरो जान सक्छ , त्यहाँ अहिले सडक ...